نگاهی به مهمترین روزنامه‌های جهان عرب–۳
روزنامه الحیات به پروژه ایران هراسی دامن می‌زند

خبرگزاری فارس: روزنامه فرامنطقه‌ای "الحیات" بسان روزنامه "الشرق الاوسط" در لندن چاپ می‌شود و از جمله نشریات متعلق به کشور عربستان سعودی است که مواضع متفاوت و گاها متناقضی را در قبال جمهوری اسلامی ایران اتخاذ کرده است.

خبرگزاری فارس: روزنامه الحیات به پروژه ایران هراسی دامن می‌زند

به گزارش فارس، بی‌تردید در بین مطبوعات فرامنطقه‌ای عربی که در اروپا چاپ می‌شوند، باید از روزنامه "الحیات" نام برد که از نظر لغوی به معنای "زندگی" و از جمله نشریات متعلق به کشور عربستان سعودی است.

این روزنامه فرامنطقه‌ای که بسان "الشرق الاوسط" در لندن چاپ می‌شود، از جمله روزنامه‌هایی است که از امکانات بسیار مدرن برخوردار و مجهز به ماهواره و دستگاه‌های کامپیوتری است.

الحیات هدف خود را ارائه گزارش‌ها و نقطه نظرهای مستقل عنوان کرده است که تحقق این هدف باعث افزایش اعتبار آن به عنوان با نفوذترین و معتبرترین رسانه در عرصه مطبوعات عرب و در مقایسه با سایر روزنامه‌های عرب زبان شده است.

روزنامه الحیات را می‌توان تریبون جناح چپ یا روشن‌فکران لیبرال عرب برشمرد که در آرزوی مطرح کردن خود به عنوان قومی بزرگ هستند.

این روزنامه علاوه بر انتشار مقالاتی در طرفداری از غرب و طرفداری از عربستان سعودی و خاندان حاکم بر آن، درباره قضایای منطقه‌ای نیز قلم فرسایی کرده و مطالبی منتشر می‌کند.

همانگونه که گفته شد، الحیات به عنوان یک روزنامه عرب زبان در لندن چاپ و در سطح جهان به صورت روزنامه صبح توزیع می‌شود. این روزنامه همزمان با لندن در ریاض، فرانکفورت، قاهره، بحرین، بیروت و نیویورک نیز منتشر می‌شود.

موسسه الحیات مجهز به دستگاه‌های تمام کامپیوتری و آخرین تکنولوژی گردآوری خبر، طراحی، ارسال ماهواره‌ای و تکنولوژیکی و شمارگان انتشار آن در مجموع بین ۱۶۰ تا ۱۷۰ هزار نسخه در روز است.

این روزنامه نویسندگان و روزنامه‌نگاران برجسته جهان عرب را به خدمت گرفته است که بیشتر آنها دارای تجارب و مهارت‌های حرفه‌ای بسیار چه در خارج و چه در داخل کشورهای عربی هستند و آشنا به دو یا سه زبان خارجی می‌باشند.

اگر بخواهیم از مهمترین نویسندگان این روزنامه نام ببریم،‌ باید از افرادی چون ادوارد سعید، فهمی هویدی، حسن فحص، زهیر قصیباتی، جلال امینی و محمد نون یاد کنیم که در صفحات اندیشه الحیات مطلب می‌نویسند.

دفتر مرکزی این روزنامه در لندن قرار دارد، اما دارای دفاتر بین المللی و خبرنگارانی مستقر در مناطق مختلف جهان نیز است. مهمترین دفاتر الحیات در بیروت، قاهره، ریاض، منامه، پاریس، واشینگتن، مسکو، جده و دمشق قرار دارد که در آنها دارای روزنامه‌نگاران تمام وقت بوده و در تمامی کشورهای عربی و بیشتر پایتخت‌های جهان نیز دارای خبرنگار مقیم است.

به لطف این روزنامه‌نگاران است که الحیات به عنوان روزنامه‌ای با فراگیرترین و کامل‌ترین پوشش خبری در جهان عرب معروف شده است.

از مهمترین صفحات روزنامه الحیات باید از صفحه‌ای نام برد که به رهبران سیاسی عرب و تحلیل‌گران این جهان اختصاص دارد و در مناسبت‌های ویژه دارای میهمانانی از مفسران اروپایی، آمریکای و روسی نیز می‌باشد.

در میان صفحات این روزنامه بخش بازرگانی آن توجه ویژه خوانندگان را به خود جلب کرده است. این صفحه به وسیله خبرنگاران اقتصادی تغذیه می‌شود که به گزارش‌های خبری روزنامه "فایننشال تایمز" لندن دسترسی انحصاری دارند و حاوی فهرست کامل سهام و شاخص‌های بازار جهان عرب است.

عنوان این صفحه "روزنامه‌ای در درون یک روزنامه" است. مهم‌ترین وجه مشخصه روزنامه الحیات این است که در آن ترجمه جایی ندارد و اگر حتی مقاله‌ای از یک نویسنده خارجی چاپ شود به صورت ترجمه نیست.

در قسمت بالای صفحه نخست وزیر لوگوی روزنامه الحیات، شعار معروف "ان الحیاه عقیده و جهاد" نقش بسته است که معنای "زندگی عقیده و مبارزه است" را می‌دهد.

- تاریخ تاسیس

روزنامه الحیات در ۲۸ ژانویه ۱۹۴۶در بیروت تاسیس شد و به سرعت به یکی از مشهورترین نشریات جهان عرب تبدیل شد. بنیانگذار و سردبیر این روزنامه "کامل مروه" بود که در سال ۱۹۶۶ در دفتر کار خود به قتل رسید.

اولین شماره روزنامه الحیات در پایان جنگ جهانی دوم و در آستانه خروج نیروهای فرانسوی از لبنان و به عنوان پنجاه و ششمین روزنامه در لبنان منتشر شد.

نخستین سرمقاله روزنامه الحیات با عنوان "قل کلمتک و امش"، یعنی "حرفت را بزن و برو" با امضای کامل مروه، صاحب امتیاز و سردبیر آن به چاپ رسید.

کامل مروه زبان‌های انگلیسی، آلمانی و فرانسه را به خوبی می‌دانست و هنگامی که این روزنامه را تاسیس کرد، تنها ۳۱سال داشت، اما از پشتوانه چهارده سال کار مطبوعاتی برخوردار بود.

وی کار مطبوعاتی خود را در سال ۱۹۳۲ در سن هفده سالگی در روزنامه "النداء"، ارگان حزب "حزب النداء القومی" متعلق به "ریاض الصلح"، رئیس نخستین حکومت لبنان مستقل در سال ۱۹۴۳ آغاز کرد.

او تا سال ۱۹۳۷ که روزنامه توسط مقامات کشور قیم یعنی فرانسه تعطیل شد، به نویسندگی و دبیری در این روزنامه و رسیدگی به کار نشر آن ادامه داد. در این سال مروه به دعوت "جبران توینی"، صاحب امتیاز روزنامه "النهار" به این روزنامه منتقل شد.

مروه در سال ۱۹۳۹به همراه یکی از برجستگان مطبوعات ادبی به نام "فواد حبیش"، هفته نامه "الحرب الجدیده المصوره" را منتشر کرد که با استقبال زیادی روبه رو شد.

او در سال ۱۹۴۱ مجبور به ترک لبنان شد و در سال ۱۹۴۶ پس از بازگشت، روزنامه الحیات را تاسیس کرد. مروه تحریریه روزنامه خود را برعهده پنج نفر گذاشت و خود ششمین آنها بود.

وی در گزینش هیئت تحریریه روزنامه به مذهب هیچ‌گونه توجهی نکرد و با این که خود شیعه بود، اعضای هیئت تحریریه را از مسلمان سنی و شیعه و مسیحی انتخاب کرد.

یکی از اعضای هیئت تحریره "حسین مروه"، از خویشان او بود که از نظر اعتقادی لائیک بود، ولی اعتقادات خود را در مورد ضدیت با دین مطرح نمی کرد و کامل مروه هیچ مشکلی ندید که از او در تحریریه استفاده کند.

کامل مروه همچنین از برخی برجستگان جنبش ملی عرب از جمله ریاض الصلح، طه الهاشمی، رشید عالی الکیلانی، جمیل مردم بک، سعدالله الجابری و اکرم زعیتر که به عنوان "نویسنده بزرگ عرب" معرفی شد، خواست تا در رویدادهای بزرگ برای الحیات مقاله بنویسند.

- خط‌مشی و سیاست‌های "کامل مروه"

کامل مروه و روزنامه الحیات تلاش داشتند، برای روزنامه نویسی و سیاست معیار مشترکی بیابند و آن معیار به گفته او این بود که اصل رویدادها مشخص شوند و ریشه‌ها و حقایق از رویدادهای گذرا و از صور ظاهری آنها جدا شوند.

او برنامه سیاسی و مطبوعاتی خود را در بیستمین سالگرد انتشار روزنامه‌اش در سال ۱۹۶۶ چنین خلاصه کرد: آگاه کردن مردم عرب به حقایق و پیامدهای سیاسی و اقتصادی و جهانی استقلال؛ و از همان شماره نخست در سرمقاله، روزنامه را به یک جنبش اصلاح طلبانه گستاخ برای حل مشکلات داخلی با "ذهنیت کشوری مدرن" و نه با "ذهنیت حکومتی" فرا خواند.

در سال‌های نخست، روزنامه الحیات اخبار احزاب سیاسی و سازمان‌های جوانان، اخبار نوسان‌های اقتصادی و مالی، مسائل مذهبی، دستگاه‌های اداری، نظامی، مسائل رسانه‌ای و ارتباطات و... را همراه با تفسیر منتشر می‌کرد. همچنین برای اخبار عربی و منطقه‌ای و جهانی فضای زیادی را در روزنامه اختصاص می‌داد.

از سال ۱۹۵۰ این روزنامه خبر و تفسیر را از هم تفکیک کرد، به طوری که ستونی با عنوان "همراه با سیاست جهانی" را به یکی از دبیران خود به نام "باسیل دقاق" واگذار کرد. در بخش دیگری نیز با عنوان "دنیا العرب" (جهان عرب) به تفسیر رویدادهای جهان عرب می‌پرداخت تا به روزنامه‌ای خبری و تفسیری تبدیل شود.

تا سال ۱۹۶۶ تعداد نویسندگان، ویراستاران و خبرنگاران روزنامه الحیات در لبنان به هشتاد نفر رسید و در رده موسسه‌های فرهنگی بزرگ قرار گرفت که در آن هنگام شمار آنها کم بود.

مروه یکی از نخستین روزنامه‌نگاران عرب بود که به نقش سیاست‌های منطقه‌ای در شکل دادن به سیاست‌های عربی وجهت دادن به آنها توجه می‌کرد از این رو از روزنامه نویسان کارآزموده بومی در پاکستان و ترکیه، تونس، عمان، عربستان، عراق و مصر خواست تا برای روزنامه الحیات گزارش‌گری کنند.

هم اکنون سردبیری این روزنامه را شاهزاده "خالد بن سلطان بن عبد العزیز" برعهده دارد که گرایشات آمریکایی و غربی و ضد ایرانی وی بر هیچ کس پوشیده نیست.

- خط مشی‌ و سیاست‌های خبری الحیات

همانگونه که گفته شد، این روزنامه خود را تریبون جناح چپ یا روشن‌فکران لیبرال عرب قلمداد می‌کند و به همین دلیل تلاش می‌کند، علاوه بر انتشار مقالاتی در طرفداری از غرب و طرفداری از عربستان سعودی و خاندان حاکم بر آن به قضایای منطقه‌ای نیز بپردازد که در برخی مواقع خط قرمز سعودی‌هاست، از جمله اینکه پرداختن به نقش پنهان برخی شاهزادگان سعودی در کانون حوادث تروریستی منطقه و افشای اسناد دخالت سعودی‌ها در ۲ بحران عراق و نهر البارد یکبار برای الحیات دردسر آفرید و موجب ممنوعیت انتشار آن در عربستان شد. به همین ترتیب این روزنامه در برابر جمهوری اسلامی ایران موضع‌گیری‌های متفاوتی اتخاذ کرده است، گاهی از مواضع عربستان در برابر ایران انتقاد کرده و زمانی نیز به شدت به پروژه ایران هراسی دامن زده است.

انتهای پیام/ج.ص